Cumhuriyet Devrimleri.

1922'den 1937'ye kadar modern Türkiye'yi inşa eden hukuki, eğitimsel, toplumsal, siyasi ve ekonomik dönüşümler.

Mustafa Kemal Atatürk Batılı resmi kıyafetiyle, 1925
Atatürk, 1925'te silindir şapka ve Batılı resmi kıyafetle. Batılı giyim kurallarının benimsenmesi Kemalist devrimlerin en görünür olanlarından biriydi. Fotoğraf: kamu malı.

Hukuk Reformları

  • 1924. Şeriye mahkemeleri kaldırıldı; birleşik laik yargı sistemi kuruldu.
  • 1926. Osmanlı İslam aile hukukunun yerine İsviçre Medeni Kanunu kabul edildi. Çok eşlilik yasaklandı; resmi nikah zorunlu kılındı; kadınlara boşanma ve miras konusunda eşit haklar tanındı.
  • 1926. Osmanlı ceza kanununun yerine İtalyan Ceza Kanunu kabul edildi.
  • 1926. Ticaret ve iş hukukunu modernleştiren Alman Ticaret Kanunu benimsendi.
  • 1928. İslam'ı devlet dini olarak belirleyen anayasa maddesi kaldırıldı.
  • 1937. Altı Ok anayasaya dahil edilerek cumhuriyetin ilkeleri anayasal güvenceye kavuşturuldu.

Eğitim Reformları

  • 1924. Tevhid-i Tedrisat Kanunu tüm okulları Maarif Vekaleti'ne bağladı. Dini medreseler kapatıldı.
  • 1928. Arap harfleri yerine Latin temelli Türk alfabesi kabul edildi. Atatürk yeni harfleri halkın önünde tanıttı.
  • 1929. Arapça ve Farsça dil dersleri okul müfredatlarından çıkarıldı.
  • 1933. İstanbul Üniversitesi, sürgündeki Alman akademisyenlerin katkılarıyla modern ve laik bir kurum olarak yeniden düzenlendi.
  • 1936. Köy Enstitüleri programı, kırsal Anadolu için öğretmen yetiştirmeye başladı.

Dil ve Alfabe

  • 1928. Harf devrimi Arap yazısını 29 harfli Latin temelli alfabeyle değiştirdi; izleyen on yılda okuryazarlık oranı büyük ölçüde arttı.
  • 1932. Türk Dil Kurumu, Arapça ve Farsça kökenli sözcüklerin yerine Türkçe karşılıklar bulmak amacıyla kuruldu.
  • 1932. Türk Tarih Tezi ortaya konarak Türk tarihi ulusal bir çerçevede yeniden yorumlandı.
  • 1934. Soyadı Kanunu tüm vatandaşların sabit aile adları almasını zorunlu kıldı. Meclis, Mustafa Kemal'e "Atatürk" soyadını verdi.
Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.
Mustafa Kemal Atatürk, 1924

Toplumsal Reformlar

  • 1925. Şapka Kanunu fesi yasakladı ve Batı tarzı başlıklar teşvik edildi. Tekke ve zaviyeler ile tarikatlar kapatıldı.
  • 1925. İslami Rumi takvim yerine miladi (Gregoryen) takvim ve 24 saat sistemi kabul edildi.
  • 1926. Arap-Hint rakamları yerine uluslararası rakamlar benimsendi.
  • 1930. Kadınlar yerel seçimlerde oy kullanma hakkını kazandı.
  • 1934. Kadınlar ulusal seçimlerde tam seçme ve seçilme hakkını kazandı, Fransa'dan (1944) ve İtalya'dan (1946) önce.
  • 1935. Haftalık tatil günü cuma'dan pazar'a alındı. Metrik sistem zorunlu hale getirildi.

Siyasi Reformlar

  • 1922. Osmanlı saltanatı Büyük Millet Meclisi tarafından kaldırıldı. Sultan Mehmed VI İstanbul'u terk etti.
  • 1923. Türkiye Cumhuriyeti 29 Ekim'de ilan edildi. Ankara başkent oldu. Mustafa Kemal ilk cumhurbaşkanı seçildi.
  • 1924. 3 Mart'ta halifelik kaldırılarak dini otorite devletten ayrıldı.
  • 1924. Şeriye ve Evkaf Vekaleti lağvedildi.
  • 1930. Çok partili demokrasiyi denemek amacıyla kontrollü muhalefet partisi (Serbest Cumhuriyet Fırkası) ile kısa süreli bir deneyim yapıldı.
  • 1934. Dini unvan ve lakaplar (hoca, hacı, molla,efendi) hitap biçimi olarak yasaklandı.

Ekonomik Reformlar

  • 1924. Türk girişimcilere kredi sağlamak amacıyla İş Bankası kuruldu.
  • 1927. Teşvik-i Sanayi Kanunu yerli imalat sanayine teşvikler sağladı.
  • 1934. Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı başlatılarak tekstil, çelik, kağıt ve kimya alanlarında devlet işletmeleri kuruldu.
  • 1935. Etibank ve diğer kamu iktisadi teşekkülleri madencilik, enerji ve bankacılık sektörlerini geliştirmek amacıyla kuruldu.
  • 1937. İkinci Beş Yıllık Plan hazırlandı (uygulanması İkinci Dünya Savaşı nedeniyle yarıda kaldı).